Gaśnice muszą być dobrane do klas pożarów mogących wystąpić w obiekcie. Klasy A, B, C, D i F definiują różne rodzaje pożarów – od materiałów stałych po metale i tłuszcze. Gaśnice trzeba rozmieścić w dostępnych, widocznych miejscach, nie dalej niż 30 m od każdego miejsca pracy, a dostęp do nich musi wynosić co najmniej 1 m szerokości. Bezpieczeństwo osoby i alarmowanie mają pierwszeństwo przed próbą gaszenia.
- Pięć klas pożarów (A, B, C, D, F) wymaga różnych podejść do gaszenia – każda klasa ma własną charakterystykę materiałów.
- Typ środka gaśniczego (proszek, CO₂, piana, mgła wodna) jest określony przez producenta i oznakowany piktogramami na etykiecie gaśnicy.
- Minimalna ilość gaśnic zależy od kategorii zagrożenia ludzi i powierzchni – najczęściej 1 jednostka (2 kg lub 3 dm³) na 100 m² albo 300 m².
- Obowiązek wyposażenia w gaśnice i ich konserwacji spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku obiektu, a nie koniecznie na pracodawcy.
- Zawiadomienie o pożarze i ewakuacja zawsze mają pierwszeństwo przed próbą gaszenia.
Klasy pożarów – co oznaczają i jak je rozpoznać
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji definiuje pięć klas pożarów. Każda klasa odpowiada innym materiałom i zagrożeniom, dlatego wymagane są różne sposoby gaszenia:
Klasa A: Materiały stałe, zwykle pochodzenia organicznego, których normalne spalanie zachodzi z tworzeniem żarzących się węgli. Przykłady: drewno, papier, tkaniny, opony.
Klasa B: Ciecze i materiały stałe topiące się. Przykłady: paliwa płynne, rozpuszczalniki, oleje, gumy.
Klasa C: Gazy. Przykłady: propan, butan, metan, acetylen.
Klasa D: Metale. Przykłady: magnez, sód, potas, aluminium w zmielonym stanie.
Klasa F: Tłuszcze i oleje w urządzeniach kuchennych. Dotyczy pożarów w frytkownicach, patelniach i innych urządzeniach kuchni.
Jak dobrać gaśnicę do klasy pożaru
Każdy obiekt musi być wyposażony w gaśnice spełniające wymagania Polskich Norm i dostosowane do tych grup pożarów, które mogą w nim wystąpić. Przepisy określają klasy pożarów (A, B, C, D, F) oraz ogólny wymóg dopasowania gaśnicy do zagrożeń mogących wystąpić w obiekcie – konkretny typ środka gaśniczego zawartego w danej gaśnicy (na przykład proszek, śnieg CO₂, piana lub mgła wodna) oraz zakres jej zastosowania określa producent na etykiecie, zgodnie z Polską Normą dotyczącą gaśnic.
Praktyczna rada: Przed użyciem gaśnicy sprawdzaj piktogramy i opis na jej etykiecie. Każda gaśnica ma naniesione symbole klas pożarów, do których można ją stosować. Nigdy nie używaj gaśnicy, jeśli jej etykieta nie zawiera symbolu odpowiedniej klasy pożaru.
Minimalne ilości gaśnic – normy dla różnych obiektów
Ilość wymaganego środka gaśniczego zależy od kategorii zagrożenia ludzi w strefie pożarowej i jej powierzchni.
Dla stref wymagających wzmożonej ochrony: Strefy pożarowe niechronione stałym urządzeniem gaśniczym, zakwalifikowane do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II, ZL III, ZL V, oraz obiekty produkcyjne i magazynowe o gęstości obciążenia ogniowego powyżej 500 MJ/m² wymagają 1 jednostki (2 kg lub 3 dm³) na każde 100 m² powierzchni strefy.
Dla pozostałych stref: Wszystkie inne strefy pożarowe, z wyjątkiem budynków mieszkalnych (kategoria ZL IV), wymagają 1 jednostki (2 kg lub 3 dm³) na każde 300 m² powierzchni.
Te normy mają wiele warunków i wyjątków. Dla obiektów specjalnych – takich jak stacje paliw płynnych, magazyny butli gazowych lub miejsca omłotów – obowiązują przepisy szczególne, które mogą określić inne wymagania.
Rozmieszczenie gaśnic – gdzie i jak umieścić
Prawidłowe rozmieszczenie gaśnic jest kluczowe dla szybkiego dostępu w razie pożaru. Gaśnice muszą być umieszczone w:
- Miejscach łatwo dostępnych i widocznych – tak aby każda osoba mogła je szybko znaleźć;
- Przy wejściach do budynków;
- Na klatkach schodowych;
- Na korytarzach;
- Przy wyjściach z pomieszczeń na zewnątrz;
- Miejscach nienarażonych na uszkodzenia mechaniczne lub działanie źródeł ciepła;
- W budynkach wielokondygnacyjnych – w tych samych miejscach na każdej kondygnacji, jeśli istniejące warunki na to pozwalają.
Odległość do gaśnicy: Z każdego miejsca w obiekcie, w którym może przebywać człowiek, odległość do najbliższej gaśnicy nie powinna być większa niż 30 metrów.
Dostęp do gaśnicy: Do gaśnicy musi być zapewniony dostęp o szerokości co najmniej 1 metra. Oznacza to, że gaśnica nie może być zasłonięta meblami, regałami lub innymi przeszkodami.
Kto odpowiada za wyposażenie i konserwację gaśnic
Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu jest obowiązany wyposażyć go w wymagane gaśnice oraz zapewnić przeglądy techniczne, konserwacje i naprawy gwarantujące ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie. Odpowiedzialność za realizację tych obowiązków może być w całości lub w części przejęta przez zarządcę lub użytkownika obiektu – na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej.
Ważne: W konkretnym zakładzie pracy rola ta może, ale nie musi, pokrywać się z rolą pracodawcy. Zależy to od faktycznych warunków umowy i struktury zarządzania obiektem. Jeśli pracodawca wynajmuje pomieszczenia, może się okazać, że właściciel bądź zarządca nieruchomości odpowiada za wyposażenie i konserwację gaśnic, zaś pracodawca odpowiada za szkolenie pracowników i procedury ewakuacyjne.
Pierwszeństwo: bezpieczeństwo i alarmowanie
Osoba, która zauważy pożar, jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić osoby znajdujące się w strefie zagrożenia oraz centrum powiadamiania ratunkowego lub jednostkę ochrony przeciwpożarowej, albo Policję bądź wójta lub sołtysa.
Bezpieczeństwo osoby i natychmiastowa możliwość ewakuacji mają pierwszeństwo przed próbą gaszenia ognia. Próbę gaszenia podejmuj tylko wtedy, gdy masz pewność, że możesz zrobić to bezpiecznie, bez ryzyka dla siebie i innych osób. Jeśli pożar rozprzestrzenia się szybko lub nie masz pewności, że możesz mu się bezpiecznie przeciwstawić – opuść pomieszczenie bezpieczną drogą ewakuacyjną.
Podstawa prawna: art. 9 ustawy z 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 188)
Szkolenie pracowników a posiadanie gaśnic
Wyposażenie obiektu w gaśnice i ich prawidłowe rozmieszczenie to obowiązek niezależny od szkolenia. Nawet jeśli pracownicy przeszli szkolenie PPOŻ, gaśnice muszą być dostępne, konserwowane i rozmieszczone zgodnie z prawem. Aby zrozumieć pełny zakres obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej w firmie, warto zapoznać się z całym spektrum wymagań dotyczących edukacji, procedur i wyposażenia.
Szkolenie PPOŻ – teoria i praktyka
Szkolenie PPOŻ online BHP KOI omawia zapobieganie pożarom, alarmowanie, reagowanie, zasady ewakuacji i użycie podręcznego sprzętu gaśniczego. Pamiętaj jednak, że ma ono charakter teoretyczny i musi być uzupełnione o procedury, drogi ewakuacyjne, miejsce zbiórki oraz wyposażenie właściwe dla Twojego obiektu. Kurs nie nadaje kwalifikacji zawodowych inspektora ochrony przeciwpożarowej i nie zastępuje wymaganej próbnej ewakuacji.
Często zadawane pytania
Czy moja firma musi mieć gaśnicę?
Tak, jeśli w obiekcie mogą występować pożary. Obowiązek wyposażenia w gaśnice wynika z ustawy o ochronie przeciwpożarowej i rozporządzenia MSWiA. Odpowiedzialność za to ponosi właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu – w zależności od zawartej umowy. Pracodawca powinien upewnić się, że pracownicy mają dostęp do prawidłowo rozmieszczonych gaśnic.
Ile gaśnic powinna mieć firma?
Ilość gaśnic zależy od kategorii zagrożenia ludzi i powierzchni pomieszczeń. Generalnie wymagane są: 1 jednostka (2 kg lub 3 dm³) na 100 m² dla stref o wzmożonym zagrożeniu lub 1 jednostka na 300 m² dla pozostałych. Dla obiektów specjalnych obowiązują przepisy odrębne. Dokładną ilość określ, biorąc pod uwagę kategorie zagrożenia w Twoim obiekcie.
Czy można gasić każdy pożar każdą gaśnicą?
Nie. Gaśnica musi być dostosowana do klasy pożaru. Zawsze sprawdzaj piktogramy i opis na etykiecie gaśnicy. Nigdy nie próbuj gasić pożaru, jeśli zagraża to bezpieczeństwu Twojemu lub innych osób. Ewakuacja i alarmowanie mają bezwzględne pierwszeństwo.
Jaka jest maksymalna odległość do gaśnicy w biurze lub magazynie?
Odległość z każdego miejsca pracy do najbliższej gaśnicy nie powinna być większa niż 30 metrów. Do gaśnicy musi być dostęp co najmniej 1 metra szerokości. Sprawdź, czy gaśnice nie są zasłonięte i czy pracownicy mogą się do nich szybko dostać.
Czy szkolenie PPOŻ zastępuje posiadanie gaśnic?
Nie. Szkolenie pracowników i wyposażenie obiektu w gaśnice to dwa niezależne obowiązki. Nawet dobrze przeszkoleni pracownicy potrzebują dostępu do sprawnie działających gaśnic, prawidłowo rozmieszczonych i konserwowanych.
Co powinienem zrobić, jeśli zauważę pożar?
Najpierw zawiadom osoby znajdujące się w strefie zagrożenia oraz centrum powiadamiania ratunkowego lub jednostkę ochrony przeciwpożarowej, albo Policję bądź wójta lub sołtysa. Bezpieczeństwo i ewakuacja mają pierwszeństwo. Próbę gaszenia podejmij tylko wtedy, gdy masz pewność, że bezpiecznie to zrobisz. W razie wątpliwości – opuść budynek bezpieczną drogą ewakuacyjną.
Źródła i stan prawny
Stan prawny: 03.09.2026 r.
- Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 marca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2023 poz. 822) – §32 (klasy pożarów, minimalna ilość gaśnic), §33 (rozmieszczenie, odległość, dostęp)
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 lutego 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. 2025 poz. 188) – art. 4 (obowiązek wyposażenia i konserwacji gaśnic), art. 9 (obowiązek alarmowania)
Źródło zdjęcia:Jandira Sonnendeck / Unsplash
