Od chwili zauważenia pożaru masz obowiązek niezwłocznie zawiadomić osoby w strefie zagrożenia oraz centrum powiadamiania ratunkowego, jednostkę ochrony przeciwpożarowej, Policję albo wójta lub sołtysa. W razie bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia lub życia pracownicy powinni przerwać pracę i udać się w miejsce bezpieczne. Pracodawca jest obowiązany zapewnić środki do zwalczania pożarów, pracowników do ewakuacji oraz instrukcje bezpieczeństwa pożarowego właściwe dla konkretnego obiektu.
Główne wnioski:
- Zawiadomienie osób i służb jest najważniejsze – w kolejności zdrowia ludzi, alarmowania.
- Pracownik ma prawo przerwać pracę i udać się do bezpiecznego miejsca, jeżeli pożar stwarza bezpośrednie zagrożenie.
- Pracodawca musi mieć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego, wyznaczonych pracowników do ewakuacji oraz łączność ze służbami.
- Konkretne drogi ewakuacji, wyjścia i miejsce zbiórki wynikają z instrukcji bezpieczeństwa pożarowego danego obiektu.
- Szkolenie teoretyczne o zasadach pożarowych musi być uzupełnione o procedury właściwe dla Twojego miejsca pracy.
Co robić w kolejności od momentu zauważenia pożaru?
1. Zauważysz pożar
Jeżeli zauważysz ogień w swoim miejscu pracy, Twoje działania powinny być skoncentrowane na bezpieczeństwie – najpierw Twoje, potem współpracowników. Nie próbuj gasić pożaru, jeżeli zagrażałoby to Twojemu zdrowiu lub życiu. Priorytetem jest zawiadomienie innych ludzi i wezwanie służb ratunkowych.
2. Zawiadomisz osoby w strefie zagrożenia i służby
Zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej, kto zauważy pożar, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić:
- osoby znajdujące się w strefie zagrożenia,
- centrum powiadamiania ratunkowego, jednostkę ochrony przeciwpożarowej, Policję, albo wójta lub sołtysa.
Obowiązek zawiadomienia ciąży na tobie, niezależnie od tego, czy jesteś pracownikiem, przełożonym czy odwiedzającym. Nie czekaj na pozwolenie – zawiadom niezwłocznie. Pracodawca jest dodatkowo obowiązany zapewnić łączność ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w szczególności w zakresie udzielania pierwszej pomocy, ratownictwa medycznego oraz ochrony przeciwpożarowej.
3. Przerwiesz pracę i będziesz się ewakuować
Jeżeli pożar stwarza bezpośrednie zagrożenie dla Twojego zdrowia lub życia, możesz i powinieneś przerwać pracę oraz oddalić się w miejsce bezpieczne. Pracodawca jest obowiązany wstrzymać pracę i wydać pracownikom polecenie oddalenia się w miejsce bezpieczne, a do czasu usunięcia zagrożenia nie może wydać polecenia wznowienia pracy. Za ten czas zachowasz prawo do wynagrodzenia – niemożność kontynuowania pracy z powodu pożaru nie jest powodem do utraty pensji.
Jeżeli Twoim obowiązkiem pracowniczym jest ratowanie życia ludzkiego lub mienia, prawo do powstrzymania się od pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia Cię nie dotyczy.
Po wyjściu z obiektu udaj się w miejsce zbiórki wskazane w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego Twojego miejsca pracy. To miejsce zależy od konkretnego obiektu, jego przeznaczenia i rozmieszczenia wyjść ewakuacyjnych. Nie ma jednego uniwersalnego miejsca zbiórki dla wszystkich firm.
Obowiązki pracodawcy – przygotowanie na wypadek pożaru
Pracodawca jest obowiązany zapewnić środki niezbędne do zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników. Konkretnie:
- Wyznaczenie pracowników do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników. Liczba tych osób, ich przeszkolenie i wyposażenie powinny uwzględniać rodzaj i poziom zagrożeń w obiekcie.
- Łączność ze służbami – pracodawca jest obowiązany zapewnić łączność ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w szczególności w zakresie udzielania pierwszej pomocy, ratownictwa medycznego oraz ochrony przeciwpożarowej.
- Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego – dokument opracowywany przez pracodawcę (o ile nie jest zwolniony z tego obowiązku ze względu na małe rozmiary obiektu). Instrukcja określa sposoby postępowania na wypadek pożaru, warunki i organizację ewakuacji, drogi i wyjścia ewakuacyjne, oraz sposoby zapoznania pracowników z przepisami przeciwpożarowymi.
- Zapoznanie pracowników z zagrożeniami pożarowymi – pracodawca musi poinformować pracowników o możliwości wystąpienia zagrożenia dla zdrowia lub życia i dostarczyć im instrukcje umożliwiające przerwanie pracy i oddalenie się w miejsce bezpieczne w razie bezpośredniego zagrożenia.
- Wyposażenie w gaśnice – obiekty muszą być wyposażone w gaśnice spełniające Polskie Normy, dostosowane do grup pożarów, które mogą tam wystąpić: materiałów stałych, cieczy i materiałów stałych topiących się, gazów, metali oraz tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych (grupy A–F). Gaśnice powinny być umieszczone w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, a odległość z każdego miejsca pracy do najbliższej gaśnicy nie powinna być większa niż 30 metrów.
Obowiązki i prawa pracownika w razie pożaru
Zawiadomienie przełożonego i współpracowników
Jeżeli zauważysz w zakładzie pracy zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego (w tym pożar), jesteś obowiązany niezwłocznie zawiadomić przełożonego oraz ostrzec współpracowników i inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia.
Prawo do wstrzymania pracy
Masz prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, jeżeli warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla Twojego zdrowia lub życia. Najpierw zawiadom przełożonego – jeżeli zagrożenie nie zostanie usunięte, możesz się oddalić z miejsca zagrożenia, również zawiadamiając przełożonego. Nie możesz stracić wynagrodzenia za ten czas. Nie dotyczy to pracowników, których obowiązkiem pracowniczym jest ratowanie życia ludzkiego lub mienia.
Niezależne działania w nagłych wypadkach
Jeżeli pojawi się bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, możesz podjąć działania zmierzające do uniknięcia niebezpieczeństwa, na miarę swojej wiedzy i dostępnych środków technicznych, nawet bez porozumienia z przełożonym. Za takie działania nie możesz ponosić niekorzystnych konsekwencji (nie możesz być zwolniony lub ukarany), pod warunkiem że nie zaniedbałeś swoich obowiązków BHP.
Drogi ewakuacyjne i wyposażenie – co zapewnia pracodawca?
Ochrona przeciwpożarowa w firmie wymaga całościowego podejścia. Konkretne parametry dróg i wyjść ewakuacyjnych (szerokość, długość, oświetlenie awaryjne) określają przepisy techniczno-budowlane właściwe dla danego typu obiektu.
Gaśnice muszą być umieszczone tak, aby każda osoba w obiekcie mogła dostać się do najbliższej gaśnicy w nie więcej niż 30 metrów. Jednak gaszenie pożaru bez szkody dla zdrowia jest drugorzędne wobec natychmiastowej ewakuacji i wezwania służb – nie podejmuj próby gaszenia, jeżeli ryzyko jest zbyt wysokie.
Podstawa prawna:
- Art. 9 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej – obowiązek zawiadomienia osób i służb po zauważeniu pożaru.
- Art. 209¹ Kodeksu pracy – obowiązki pracodawcy: zapewnienie środków, wyznaczenie pracowników, łączność ze służbami.
- Art. 209² Kodeksu pracy – obowiązek pracodawcy do informowania pracowników o zagrożeniach i wstrzymania pracy w razie bezpośredniego zagrożenia.
- Art. 209³ Kodeksu pracy – prawo pracownika do podjęcia działań unikających niebezpieczeństwa bez ponoszenia konsekwencji.
- Art. 210–211 Kodeksu pracy – prawo pracownika do powstrzymania się od pracy i obowiązek zawiadomienia przełożonego o zagrożeniu.
- § 6, 15, 32–33 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków – instrukcja bezpieczeństwa pożarowego, warunki ewakuacji, wyposażenie w gaśnice i ich rozmieszczenie.
Stan prawny: 03.09.2026 r.
Chcesz wiedzieć więcej o ochronie przeciwpożarowej w firmie? Szkolenie PPOŻ online BHP KOI omawia zapobieganie pożarom, alarmowanie, reagowanie, zasady ewakuacji i użycie podręcznego sprzętu gaśniczego. Pamiętaj, że szkolenie ma charakter teoretyczny i wymaga uzupełnienia o procedury, drogi ewakuacyjne, miejsce zbiórki oraz wyposażenie właściwe dla Twojego obiektu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę podjąć próbę gaszenia pożaru zamiast ewakuować się?
Nie, jeżeli zagrażałoby to Twojemu zdrowiu lub życiu. Priorytetem zawsze jest ochrona życia ludzi i zawiadomienie służb. Gaszenie podejmij wyłącznie wtedy, gdy masz pewność, że możesz to zrobić bezpiecznie, bez narażania zdrowia lub życia.
Czy pracodawca może karać za wycofanie się z pracy z powodu pożaru?
Nie. Jeżeli pożar stwarza bezpośrednie zagrożenie dla Twojego zdrowia lub życia, masz prawo przerwać pracę i udać się w miejsce bezpieczne bez strat finansowych. Pracodawca, który by za to karał, naruszałby prawo pracy.
Jaki numer mam wybrać, aby zawiadomić o pożarze?
Ustawa o ochronie przeciwpożarowej wskazuje kilka równorzędnych sposobów zawiadomienia: centrum powiadamiania ratunkowego, jednostkę ochrony przeciwpożarowej, Policję, albo wójta lub sołtysa – bez wskazania jednego uniwersalnego numeru alarmowego.
Czy miejsce zbiórki po ewakuacji jest zawsze takie samo?
Nie. Konkretne miejsce zbiórki po ewakuacji wynika z instrukcji bezpieczeństwa pożarowego danego obiektu. Zależy ono od lokalizacji obiektu, rozmieszczenia wyjść ewakuacyjnych i warunków bezpieczeństwa. Pracodawca musi zapoznać Cię z tym miejscem i procedurą.
Czy szkolenie PPOŻ online zastępuje instrukcję bezpieczeństwa pożarowego obiektu?
Nie. Szkolenie teoretyczne omawia ogólne zasady bezpieczeństwa pożarowego i reagowania na pożar, ale nie zastępuje instrukcji bezpieczeństwa pożarowego przygotowanej dla Twojego konkretnego miejsca pracy. Instrukcja określa drogi ewakuacyjne, miejsce zbiórki, procedury zawiadomienia i wyposażenie właściwe dla tego obiektu.
Źródła i stan prawny
Artykuł opiera się na aktualnym tekście jednolitym następujących aktów prawnych, sprawdzonych pod kątem wszystkich nowelizacji opublikowanych do dnia 03.09.2026 r.:
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 5 lutego 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. 2025 poz. 188)
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 14 lutego 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 277)
- Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 marca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2023 poz. 822)
Źródło zdjęcia: Partystock / Magnific
