Nie istnieje jedno, uniwersalne „szkolenie PPOŻ" narzucone ustawą dla każdej firmy. Obowiązek zapoznania pracowników z przepisami przeciwpożarowymi wynika z kilku odrębnych aktów prawnych i nie jest nazwany jako oddzielne „szkolenie PPOŻ", ale raczej jest zbiorem konkretnych obowiązków pracodawcy, właściciela obiektu lub jego zarządcy. Obowiązki dzielą się między podmioty – pracodawcę, właściciela/zarządcy budynku i pracownika.
Najważniejsze wnioski
- Brak uniwersalnego obowiązku „szkolenia PPOŻ". Nie ma przepisu mówiącego „każdy pracodawca musi organizować szkolenie PPOŻ". Obowiązki wynikają z kilku artykułów o zapoznaniu pracowników z przepisami, instrukcją bezpieczeństwa pożarowego i działaniami w zakresie ewakuacji.
- Różne role – różne obowiązki. Właściciel lub zarządca obiektu musi zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi; pracodawca musi zapewnić działania w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji. W jednej firmie mogą to być różne podmioty.
- Ochrona PPOŻ w szkoleniu BHP. Zapoznanie pracowników z podstawowymi zasadami ochrony przeciwpożarowej jest elementem ramowego programu szkolenia BHP, a nie odrębnym szkoleniem.
- Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego. Dla obiektów, dla których jest wymagana, instrukcja musi określać sposoby zapoznania pracowników z przepisami przeciwpożarowymi oraz z treścią samej instrukcji.
Co mówi przepis o „szkoleniu PPOŻ"?
Ani ustawa o ochronie przeciwpożarowej, ani Kodeks pracy nie używają wyrażenia „szkolenie PPOŻ" jako nazwy jednego, konkretnego obowiązku szkoleniowego. Zamiast tego przepisy stawiają konkretne wymogi: zapoznanie pracowników z przepisami, ustalenie procedur postępowania na wypadek pożaru, sporządzenie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego (jeśli wymagana) oraz wyznaczenie i przygotowanie pracowników do konkretnych działań w zakresie ewakuacji.
Ustawodawca rozkłada obowiązki między kilka podmiotów. Ta rozbieżność prowadzi do nieporozumień – pracodawca kupuje kurs online, myśląc że wypełnia wszystkie obowiązki, tymczasem jego rola jest tylko częścią systemu bezpieczeństwa budynku.
Obowiązki właściciela lub zarządcy obiektu
W ramach zapewniania ochrony przeciwpożarowej w firmie, właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu budowlanego lub terenu musi zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi oraz ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.
Ten obowiązek spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu, a nie na pracodawcy – chyba że pracodawca jednocześnie jest właścicielem lub zarządcą swojego miejsca pracy. Jeśli firma wynajmuje biura, może być tak, że właściciel budynku ponosi odpowiedzialność za zapoznanie pracowników firmy z przepisami dotyczącymi obiektu, a pracodawca ponosi odpowiedzialność za zapoznanie ich z procedurami ewakuacji i działaniami bezpieczeństwa właściwymi dla swojej działalności.
Ważne: odpowiedzialność za obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej obiektu może zostać przeniesiona przez właściciela na zarządcę lub użytkownika wyłącznie na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej (np. umowy zarządzania lub użytkowania). Jeśli taka umowa nie istnieje, odpowiedzialność spoczywa na faktycznie władającym obiektem.
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego – obowiązek opisu zapoznania
Dla obiektów, dla których instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest wymagana, dokument ten musi zawierać sposoby zapoznania użytkowników obiektu (w tym pracowników firmy) z przepisami przeciwpożarowymi i treścią samej instrukcji.
Obowiązek dotyczy opisania w instrukcji sposobów, w jaki pracownicy i inni użytkownicy obiektu będą zapoznawani z przepisami przeciwpożarowymi oraz z treścią samej instrukcji.
Instrukcja podlega aktualizacji co najmniej raz na 2 lata, a także po zmianach sposobu użytkowania obiektu lub procesu technologicznego wpływających na warunki ochrony przeciwpożarowej. Aktualizacja dotyczy całego dokumentu, w tym części opisującej sposoby zapoznawania pracowników.
Wyjątek: instrukcja bezpieczeństwa pożarowego nie jest wymagana dla obiektów, jeśli kubatura brutto budynku nie przekracza 1000 m³ (dla budynków inwentarskich 1500 m³), a powierzchnia strefy pożarowej nie przekracza 1000 m², pod warunkiem braku strefy zagrożenia wybuchem.
Obowiązki pracodawcy w zakresie ewakuacji i zwalczania pożarów
Pracodawca (jako podmiot zatrudniający) ma obowiązek:
- Zapewnić środki niezbędne do zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników,
- Wyznaczyć pracowników do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji,
- Zapewnić łączność ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w ochronie przeciwpożarowej (m.in. Straż Pożarna),
- Dostosować działania, liczbę pracowników i ich przygotowanie do rodzaju i zakresu działalności, liczby zatrudnionych osób oraz poziomu zagrożeń w zakładzie.
Przepisy nie definiują jednego, uniwersalnego progu liczby pracowników ani jednego wymiaru szkolenia wspólnego dla wszystkich firm. Wymóg jest indywidualny – pracodawca musi ocenić zagrożenia w swojej firmie i dostosować do nich rodzaj i skalę przygotowań oraz szkolenia.
Pracodawca ma obowiązek przekazywać pracownikom informacje o pracownikach wyznaczonych do zwalczania pożarów i ewakuacji, obejmujące imię i nazwisko, miejsce wykonywania pracy oraz numer telefonu służbowego lub inny środek komunikacji elektronicznej.
Ochrona przeciwpożarowa a szkolenie BHP
Ramowy program szkolenia BHP obejmuje ochronę przeciwpożarową jako jeden z tematów obowiązkowego instruktażu wstępnego (ogólnego). Temat to „Podstawowe zasady ochrony przeciwpożarowej oraz postępowania w razie pożaru".
Oznacza to, że pracodawca, organizując szkolenie BHP, uwzględnia już tę problematykę. Jednak szkolenie BHP o charakterze ogólnym (zarówno w treści, jak i w zakresie potencjalnych obiektów) nie zastępuje zapoznania pracowników z warunkami, drogami ewakuacyjnymi, wyposażeniem i procedurami właściwymi dla konkretnej firmy i budynku.
Dla pracodawców i osób kierujących pracownikami szkolenie okresowe BHP obejmuje temat „Problemy ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska naturalnego" w wymiarze 1 godziny w ramach łącznego programu minimum 16 godzin. Szkolenie to może być zorganizowane w formie kursu, seminarium albo samokształcenia kierowanego.
Obowiązki pracownika
Przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy jest podstawowym obowiązkiem pracownika. W szczególności pracownik jest obowiązany znać te przepisy oraz brać udział w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu.
Podstawa prawna
Obowiązki właściciela, zarządcy lub użytkownika obiektu:
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, art. 4 ust. 1 pkt 6 i 7 – zapoznanie z przepisami i ustalenie procedur postępowania
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, § 6 – zawartość instrukcji bezpieczeństwa pożarowego i terminy aktualizacji
Obowiązki pracodawcy:
- Kodeks pracy, art. 2091 § 1–3 – zapewnienie środków, wyznaczenie pracowników, dostosowanie do zagrożeń
- Kodeks pracy, art. 2071 § 1 pkt 3 lit. b – informacje o pracownikach wyznaczonych
Szkolenie BHP obejmujące ochronę przeciwpożarową:
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy – ramowe programy szkolenia wstępnego i okresowego
Szkolenie PPOŻ online – teoria i praktyka
Szkolenie PPOŻ online omawia zapobieganie pożarom, alarmowanie, reagowanie i zasady ewakuacji. Pamiętaj jednak, że ma ono charakter teoretyczny – należy je uzupełnić o procedury, drogi ewakuacyjne, miejsce zbiórki oraz wyposażenie właściwe dla Twojej firmy i budynku.
Najczęstsze pytania
Czy każdy pracodawca musi organizować „szkolenie PPOŻ"?
Nie. Przepisy nie narzucają jednego, uniwersalnego „szkolenia PPOŻ" dla każdego pracodawcy. Obowiązek wynika z kilku aktów prawnych i polega na zapoznaniu pracowników z przepisami, procedurami i warunkami konkretnego obiektu – co może być realizowane poprzez instruktaż, szkolenie BHP, procedury pisemne i praktyczną ewakuację.
Kto odpowiada za zapoznanie pracowników z przepisami przeciwpożarowymi – pracodawca czy właściciel budynku?
Obowiązek spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku budynku. Pracodawca jest odpowiedzialny za inne obowiązki – zapewnienie środków do ewakuacji, wyznaczenie pracowników, dostosowanie działań do zagrożeń. W praktyce role mogą przejmować różne podmioty; jeśli pracodawca jest jednocześnie właścicielem obiektu, odpowiada za oba zestawy obowiązków.
Czy kurs online zastępuje zapoznanie pracowników z warunkami obiektu?
Nie. Kurs online może wspierać ogólną wiedzę o zagrożeniach pożarowych i procedurach postępowania, ale nie zawiera informacji o drogach ewakuacyjnych, miejscu zbiórki, rozmieszczeniu sprzętu i procedurach właściwych dla Twojej firmy i budynku. Obowiązkowe jest uzupełnienie teorii o praktyczne zapoznanie z warunkami lokalnymi.
Ile razy pracodawca musi szkolić pracowników w ochronie pożarowej?
Przepisy wymagają instruktażu wstępnego (ogólnego) dla każdego nowego pracownika – ochrona przeciwpożarowa jest jednym z tematów tego instruktażu. Dodatkowo szkolenie okresowe pracodawców i innych osób kierujących pracownikami obejmuje temat ochrony przeciwpożarowej w wymiarze 1 godziny w ramach programu minimum 16 godzin. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego dla obiektu podlega aktualizacji co najmniej raz na 2 lata, co może wymagać ponownego zapoznania pracowników ze zmianami.
Czy szkolenie online wystarczy do zapoznania pracowników z przepisami?
Szkolenie online może wspierać wiedzę pracowników o zagrożeniach pożarowych i procedurach ogólnych, ale procedury, drogi ewakuacyjne, miejsce zbiórki i wyposażenie są specyficzne dla każdego obiektu – pracownicy muszą być zaznajomieni z warunkami lokalnymi. Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego musi określić, jak pracownicy będą zapoznawani z informacjami właściwymi dla Twojej firmy i budynku.
Czy mogę przenieść wszystkie obowiązki na pracownika wyznaczonego do ewakuacji?
Nie. Pracownik wyznaczony do zwalczania pożarów i ewakuacji nie przejmuje wszystkich obowiązków pracodawcy. Obowiązkami pracodawcy pozostają: zapewnienie środków do ewakuacji, wyznaczeń pracowników, informowania o nich i dostosowania działań do zagrożeń. Pracownik wyznaczony wykonuje konkretne działania w ramach ewakuacji, ale pracodawca jest odpowiedzialny za całość systemu bezpieczeństwa.
Źródła i stan prawny
Stan prawny: 08.09.2026 r.
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 5 lutego 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. 2025 poz. 188)
- Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 marca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2023 poz. 822)
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 14 lutego 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 277)
- Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2024 poz. 1327)
Źródło zdjęcia: Borjandreu / Magnific
