Krótka odpowiedź: Nie każdy właściciel firmy musi odbyć szkolenie BHP wyłącznie z powodu posiadania firmy. Obowiązek dotyczy osoby będącej pracodawcą albo faktycznie kierującej pracownikami. Pierwsze szkolenie okresowe dla tej grupy przeprowadza się standardowo do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy w tej roli, a kolejne – nie rzadziej niż raz na 5 lat. Właściciel odbywa szkolenie wstępne tylko wtedy, gdy równocześnie występuje jako pracownik.
Najważniejsze wnioski:
- Właściciel firmy nie zawsze jest pracodawcą – samo posiadanie firmy albo udziałów nie powoduje automatycznie obowiązku szkoleniowego.
- Obowiązek szkolenia dotyczy osoby będącej pracodawcą (np. właściciela JDG zatrudniającego pracownika) albo osoby faktycznie kierującej pracownikami, niezależnie od formy prawnej firmy.
- Pierwsze szkolenie okresowe dla pracodawców i osób kierujących pracownikami przeprowadza się standardowo do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy w tej roli, a kolejne – nie rzadziej niż raz na 5 lat.
- Szkolenie wstępne dotyczy właściciela, wspólnika lub członka zarządu tylko wtedy, gdy jest on jednocześnie zatrudniony jako pracownik.
- JDG bez pracowników nie jest pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy i nie podlega temu obowiązkowi wyłącznie z tytułu prowadzenia działalności.
- Szkolenie okresowe pracodawców i osób kierujących pracownikami można zrealizować w formie samokształcenia kierowanego, również online.
Szkolenie BHP to jeden z obowiązków powstających w związku z zatrudnieniem pracowników. Pełny przegląd zasad znajdziesz w poradniku o obowiązkach pracodawcy w zakresie BHP.
Właściciel a pracodawca – najważniejsze rozróżnienie
Kodeks pracy nie posługuje się pojęciem „właściciela firmy” – posługuje się pojęciem pracodawcy. Zgodnie z art. 3 KP pracodawcą jest jednostka organizacyjna, nawet jeżeli nie posiada osobowości prawnej, albo osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. O statusie pracodawcy przesądza zatrudnianie co najmniej jednej osoby w ramach stosunku pracy, a nie sam fakt prowadzenia działalności, posiadania udziałów albo pełnienia określonej funkcji w spółce.
Obowiązek szkolenia BHP powstaje wtedy, gdy dana osoba:
- jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 KP – zatrudnia co najmniej jednego pracownika w ramach stosunku pracy, albo
- faktycznie kieruje pracownikami – niezależnie od tego, czy jest przy tym formalnie pracodawcą, wspólnikiem czy członkiem zarządu.
Dlatego bierny wspólnik spółki, który nie ma wpływu na organizację pracy i nie kieruje pracownikami, może nie podlegać temu obowiązkowi – a jednoosobowy przedsiębiorca bez pracowników, dopóki nikogo nie zatrudni, w ogóle nie jest pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy.
Tabela decyzyjna według formy prawnej i faktycznej roli
| Sytuacja | Czy powstaje obowiązek? | Z jakiego tytułu? | Jakie szkolenie lub zasada? | Termin albo zastrzeżenie |
|---|---|---|---|---|
| Właściciel JDG zatrudniający pracownika na umowę o pracę | Tak | Jako pracodawca (art. 3 KP) | Szkolenie okresowe dla pracodawców i osób kierujących pracownikami | Pierwsze szkolenie standardowo do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy w tej roli, kolejne nie rzadziej niż co 5 lat |
| Właściciel JDG bez pracowników | Nie – z tytułu samego prowadzenia działalności | Brak statusu pracodawcy w rozumieniu art. 3 KP | Brak obowiązku szkolenia z KP wyłącznie z tytułu prowadzenia działalności | Jeśli organizuje pracę zleceniobiorców lub osób B2B w zakładzie albo miejscu przez siebie wyznaczonym – znaczenie mogą mieć art. 304 i 304¹ KP oraz rzeczywiste zagrożenia |
| Bierny wspólnik lub udziałowiec spółki | Nie – sam status właścicielski | Brak tytułu wynikającego z samego posiadania udziałów | Brak obowiązku szkolenia z tego tytułu | Obowiązek może powstać, jeśli osoba jest pracownikiem albo faktycznie kieruje pracownikami |
| Wspólnik, członek zarządu lub prezes faktycznie kierujący pracownikami | Tak | Jako osoba kierująca pracownikami | Szkolenie okresowe dla pracodawców i osób kierujących; dodatkowo szkolenie wstępne, jeśli jest jednocześnie pracownikiem | Pierwsze szkolenie okresowe standardowo do 6 miesięcy od objęcia funkcji, kolejne nie rzadziej niż co 5 lat |
| Prezes lub członek zarządu zatrudniony na umowę o pracę | Tak | Jako pracownik i jako osoba kierująca pracownikami | Szkolenie wstępne (jako pracownik) oraz szkolenie okresowe dla pracodawców i osób kierujących | Szkolenie wstępne przed dopuszczeniem do pracy; szkolenie okresowe standardowo do 6 miesięcy od objęcia funkcji, kolejne co 5 lat |
| Właściciel JDG, który przekazał bieżące zarządzanie menedżerowi | Tak | Nadal jako pracodawca (art. 3 KP) | Szkolenie okresowe dla pracodawców i osób kierujących pracownikami | Delegowanie bieżących zadań menedżerowi nie znosi ustawowej odpowiedzialności ani własnego obowiązku szkoleniowego właściciela |
| Przedsiębiorca korzystający wyłącznie ze zleceniobiorców lub osób B2B | Zależy od organizacji pracy | Nie jest automatycznie pracodawcą w rozumieniu KP | Zakres obowiązków BHP zależy od art. 304 i 304¹ KP oraz faktycznych zagrożeń | Warto ocenić indywidualnie, np. z udziałem specjalisty BHP |
Kiedy powstaje obowiązek szkolenia?
Najczęstszym przypadkiem jest właściciel firmy zatrudniający pracowników na podstawie umowy o pracę. Z chwilą zatrudnienia pierwszego pracownika osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą staje się pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy. To ten moment – a nie sam fakt założenia firmy – tworzy obowiązki BHP po stronie właściciela.
Pracownik musi odbyć szkolenie wstępne (instruktaż ogólny i stanowiskowy) przed dopuszczeniem do pracy – to obowiązek pracodawcy wobec zatrudnianej osoby. Nie należy tego mylić z własnym szkoleniem pracodawcy: pierwsze szkolenie okresowe dla pracodawców i osób kierujących pracownikami przeprowadza się standardowo do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy w tej roli, a kolejne – nie rzadziej niż raz na 5 lat.
Rozporządzenie szkoleniowe dopuszcza również zwolnienie z obowiązku odbycia pierwszego szkolenia okresowego w przypadkach wskazanych w § 15 ust. 5 rozporządzenia.
Jakie szkolenie odbywa pracodawca lub osoba kierująca pracownikami?
Pracodawcy oraz inne osoby kierujące pracownikami tworzą odrębną grupę szkoleniową w rozporządzeniu szkoleniowym. Obowiązuje ich szkolenie okresowe – pierwsze standardowo do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy w tej roli, kolejne nie rzadziej niż raz na 5 lat. Pełny zakres obowiązków, terminów i konsekwencji dla pracodawcy opisujemy w artykule Czy pracodawca musi mieć szkolenie BHP? Obowiązki, terminy i kary.
Szczegółową częstotliwość szkoleń okresowych i sytuacje, w których termin może się różnić, opisujemy w poradniku Co ile lat pracodawca musi powtórzyć szkolenie BHP.
Program takiego szkolenia i jego zakres tematyczny wyjaśniamy w artykule Szkolenie BHP dla pracodawcy – co obejmuje i jak często powtarzać, a różnice między odrębnymi programami szkoleniowymi trwającymi minimum 16, 32 i 64 godziny lekcyjne opisujemy w artykule Ile trwa szkolenie BHP dla pracodawców.
Jeżeli chcesz samodzielnie prowadzić określone szkolenia BHP w firmie albo wykonywać zadania służby BHP, musisz spełnić odrębne warunki dotyczące roli, kwalifikacji i właściwego szkolenia. Szczegółowe wymagania opisujemy w artykule Jakie szkolenie musi zrobić pracodawca, żeby prowadzić szkolenia BHP?.
JDG bez pracowników oraz współpraca ze zleceniobiorcami i B2B
Jednoosobowy przedsiębiorca, który nie zatrudnia żadnego pracownika w ramach stosunku pracy, nie jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 KP i nie podlega obowiązkowi szkolenia BHP wyłącznie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Obowiązek powstaje z chwilą zatrudnienia pierwszego pracownika.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy przedsiębiorca korzysta wyłącznie ze zleceniobiorców albo osób współpracujących w ramach B2B. Taka osoba nie staje się automatycznie pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy, ale jeśli organizuje pracę tych osób w zakładzie pracy lub miejscu przez siebie wyznaczonym, zastosowanie mogą mieć art. 304 i 304¹ KP, które nakładają na organizującego pracę pewne obowiązki związane z bezpieczeństwem – niezależnie od formy zatrudnienia. Zakres tych obowiązków zależy od faktycznych zagrożeń występujących przy wykonywanej pracy, dlatego warto ocenić to indywidualnie, najlepiej z udziałem specjalisty BHP.
Czy szkolenie okresowe można zrealizować online?
Tak – szkolenie okresowe dla pracodawców i innych osób kierujących pracownikami może być prowadzone w formie kursu, seminarium albo samokształcenia kierowanego, również z wykorzystaniem internetu. Nie jest to odrębna forma prawna, lecz jeden z dopuszczonych przez rozporządzenie szkoleniowe sposobów realizacji tego samego szkolenia okresowego.
Aby taka forma była prawidłowa, organizator powinien zapewnić materiały szkoleniowe odpowiadające programowi dla grupy pracodawców i osób kierujących pracownikami, możliwość konsultacji oraz weryfikację wiedzy zakończoną egzaminem. Zasady uznawania takich szkoleń przez Państwową Inspekcję Pracy opisujemy szerzej w artykule Czy PIP uznaje szkolenia BHP online.
Kwestia instruktażu stanowiskowego pracowników rządzi się innymi zasadami i wykracza poza zakres tego artykułu – szerzej opisujemy ją w poradniku Jak prowadzić szkolenia BHP w firmie.
Jaki dokument potwierdza szkolenie?
Ukończenie szkolenia okresowego potwierdza zaświadczenie wydane po pozytywnym wyniku egzaminu przeprowadzonego przed komisją powołaną przez organizatora szkolenia. To dokument, który warto przechowywać w dokumentacji firmowej i udostępniać na żądanie podczas kontroli PIP.
Kartę szkolenia wstępnego wystawia się natomiast w związku z instruktażem ogólnym i stanowiskowym odbywanym przez osobę występującą w charakterze pracownika – nie dotyczy ona właściciela, wspólnika czy członka zarządu, jeżeli nie pozostają oni jednocześnie w stosunku pracy.
Brak zaświadczenia utrudnia wykazanie odbycia wymaganego szkolenia i może zostać zakwestionowany podczas kontroli PIP.
Konsekwencje braku szkolenia
Nieprzestrzeganie przepisów lub zasad BHP może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową. Według stanu prawnego obowiązującego od 8 lipca 2026 r. inspektor PIP może w postępowaniu mandatowym nałożyć mandat do 5000 zł, a w warunkach recydywy – do 10 000 zł. Grzywna orzekana przez sąd za wykroczenie określone w art. 283 § 1 Kodeksu pracy wynosi od 2000 do 60 000 zł.
Odpowiedzialność zależy od statusu konkretnej osoby, rodzaju naruszenia i okoliczności sprawy, dlatego nie każdy brak szkolenia automatycznie kończy się mandatem. Pełne omówienie wysokości kar i trybu ich nakładania znajdziesz w artykule Kara finansowa za brak BHP – ile wynosi.
Najczęściej zadawane pytania
Czy właściciel firmy musi zrobić szkolenie BHP?
Nie zawsze – obowiązek dotyczy osoby będącej pracodawcą w rozumieniu art. 3 KP albo faktycznie kierującej pracownikami. Sam fakt posiadania firmy czy udziałów nie powoduje automatycznie obowiązku. Jeśli obowiązek powstaje, pierwsze szkolenie okresowe przeprowadza się standardowo do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy w tej roli, a kolejne – nie rzadziej niż co 5 lat.
Czy JDG bez pracowników musi mieć szkolenie BHP?
Nie – jednoosobowy przedsiębiorca, który nie zatrudnia żadnego pracownika w ramach stosunku pracy, nie jest pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy i nie podlega temu obowiązkowi wyłącznie z tytułu prowadzenia działalności. Sytuacja zmienia się z chwilą zatrudnienia pierwszego pracownika.
Czy wspólnik albo udziałowiec spółki musi mieć szkolenie BHP?
Sam status wspólnika lub udziałowca nie powoduje automatycznie obowiązku szkoleniowego. Obowiązek powstaje, jeśli taka osoba jest jednocześnie pracownikiem albo faktycznie kieruje pracownikami w firmie.
Czy prezes lub członek zarządu musi mieć szkolenie BHP?
Jeśli prezes lub członek zarządu faktycznie kieruje pracownikami, podlega szkoleniu okresowemu jako osoba kierująca pracownikami. Jeżeli jest przy tym zatrudniony na umowę o pracę, dodatkowo odbywa szkolenie wstępne w charakterze pracownika.
Jakie szkolenie odbywa pracodawca lub osoba kierująca pracownikami?
Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami odbywają szkolenie okresowe – pierwsze standardowo do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy w tej roli, kolejne nie rzadziej niż raz na 5 lat. Szkolenie wstępne dotyczy ich tylko wtedy, gdy występują jednocześnie jako pracownik.
Czy szkolenie okresowe pracodawcy można zrobić online?
Tak – szkolenie okresowe dla pracodawców i osób kierujących pracownikami może być prowadzone w formie samokształcenia kierowanego, również z wykorzystaniem internetu, pod warunkiem że organizator zapewnia materiały szkoleniowe, możliwość konsultacji i weryfikację wiedzy zakończoną egzaminem.
Stan prawny: 20 sierpnia 2026 r.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku niestandardowych form zatrudnienia i struktur właścicielskich zalecamy weryfikację aktualnego brzmienia przepisów lub konsultację ze specjalistą BHP.
Źródło zdjęcia: hunters-race / Unsplash
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.) – w szczególności art. 3, art. 207, art. 237³, art. 304 i art. 304¹.
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1327) – w szczególności § 14–16 oraz załącznik nr 1.
- Ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 473) – w zakresie zmian wysokości grzywien i mandatów obowiązujących od 8 lipca 2026 r.
- Państwowa Inspekcja Pracy – Szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
