Właściciele firm i pracodawcy często pytają, czy obowiązek szkolenia BHP dotyczy tylko pracowników, czy również ich samych. To ważne pytanie — szczególnie przy zakładaniu działalności, zatrudnianiu pierwszego pracownika lub po upływie kilku lat od ostatniego szkolenia.
Brak szkolenia BHP po stronie pracodawcy może skończyć się mandatem od Państwowej Inspekcji Pracy i poważnymi konsekwencjami w razie wypadku. Przepisy są w tej kwestii jednoznaczne, ale wielu pracodawców nie jest świadomych tego obowiązku.
W tym artykule znajdziesz odpowiedź na pytanie, czy pracodawca musi przejść szkolenie BHP, jak często je odnawiać, czy można to zrobić online i co grozi za zaniedbanie tego obowiązku.
Krótka odpowiedź: Tak — pracodawca musi odbyć szkolenie BHP: instruktaż ogólny (wstępny) przed objęciem obowiązków oraz szkolenie okresowe powtarzane co 5 lat. Obowiązek wynika z rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP i dotyczy każdego pracodawcy zatrudniającego pracowników. Szkolenie okresowe można przeprowadzić online.
Najważniejsze wnioski:
- Pracodawca musi odbyć szkolenie BHP — obowiązek wynika wprost z przepisów rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP, nie tylko z dobrej praktyki.
- Szkolenie wstępne (instruktaż ogólny) powinno odbyć się przed objęciem obowiązków pracodawcy wobec zatrudnionych pracowników.
- Szkolenie okresowe dla pracodawcy powtarza się co 5 lat (co 2–3 lata w branżach wysokiego ryzyka) i można je przeprowadzić online w formie samokształcenia kierowanego.
- Pracodawca pełniący samodzielnie obowiązki służby BHP w małej firmie (do 10 lub 20 pracowników) musi ukończyć dodatkowe szkolenie specjalistyczne wymagane przez Kodeks pracy.
Sprawdź swój przypadek — kiedy szkolenie BHP pracodawcy jest obowiązkowe
| Sytuacja | Obowiązek szkolenia BHP | Co zrobić? |
|---|---|---|
| Nowy pracodawca / nowo otwarta firma z pracownikami | Tak — instruktaż ogólny przed objęciem obowiązków | Odbyć szkolenie wstępne przed dopuszczeniem pracowników do pracy |
| Pracodawca prowadzący firmę od kilku lat | Tak — szkolenie okresowe co 5 lat | Sprawdzić datę ostatniego szkolenia i odnowić je w terminie |
| Właściciel JDG bez pracowników | Brak obowiązku z przepisów prawa pracy | Ocenić ryzyko zawodowe — skonsultować ze specjalistą BHP w razie wątpliwości |
| Pracodawca pełniący samodzielnie obowiązki służby BHP (do 10 lub 20 pracowników) | Tak — dodatkowe szkolenie specjalistyczne dla służby BHP | Ukończyć szkolenie wymagane art. 237¹¹ Kodeksu pracy |
| Pracodawca w branży o podwyższonym ryzyku zawodowym | Tak — szkolenie okresowe, sprawdzić częstotliwość | Zweryfikować kategorię ryzyka i ocenę ryzyka zawodowego |
Podstawa prawna: § 15 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. nr 180, poz. 1860 ze zm.); art. 237³ oraz art. 237¹¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy.
Co mówią przepisy — obowiązek szkolenia BHP pracodawcy
Pracodawca podlega obowiązkowi szkolenia BHP na podstawie § 15 rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP. Przepis stanowi wprost, że pracodawca oraz osoba kierująca pracownikami odbywa szkolenie w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nich obowiązków. Obejmuje ono zarówno szkolenie wstępne, jak i szkolenia okresowe.
Obowiązek dotyczy każdego pracodawcy, który zatrudnia pracowników — niezależnie od wielkości firmy, branży czy formy prowadzonej działalności gospodarczej.
Szkolenie BHP to jeden z wielu obowiązków wynikających z przepisów — pełne omówienie znajdziesz w artykule o obowiązkach pracodawcy w zakresie BHP, gdzie opisano wszystkie wymagania stawiane przez Kodeks pracy i przepisy wykonawcze.
Jakie szkolenia BHP musi odbyć pracodawca?
Szkolenie wstępne — instruktaż ogólny
Szkolenie wstępne pracodawcy obejmuje przede wszystkim instruktaż ogólny. Powinno odbyć się przed objęciem obowiązków — czyli zanim pracodawca zacznie faktycznie zarządzać pracownikami i organizować ich pracę.
Instruktaż ogólny zapoznaje z przepisami BHP, zasadami ewakuacji, pierwszą pomocą i ogólnymi zagrożeniami na stanowiskach pracy. Dla pracodawcy trwa minimum 3 godziny lekcyjne.
Uwaga: Instruktaż ogólny przeprowadza się w formie instruktażu — nie może być zastąpiony wyłącznie samokształceniem kierowanym (e-learningiem). Forma online jest przewidziana dla szkolenia okresowego, nie dla instruktażu wstępnego.
Szkolenie okresowe dla pracodawcy
Szkolenie okresowe pracodawcy przeprowadza się w formie kursu, seminarium lub samokształcenia kierowanego. Minimalna liczba godzin to 16 godzin lekcyjnych. Program obejmuje m.in.:
- przepisy prawne z zakresu BHP — aktualizacje i zmiany,
- identyfikację i ocenę zagrożeń zawodowych,
- zasady organizacji bezpiecznej pracy i nadzoru nad pracownikami,
- metodykę przeprowadzania instruktaży stanowiskowych,
- postępowanie powypadkowe i dokumentację,
- zasady udzielania pierwszej pomocy w nagłych przypadkach.
Jak często pracodawca musi odnawiać szkolenie BHP?
Szkolenie okresowe BHP dla pracodawcy powtarza się nie rzadziej niż raz na 5 lat. To standardowy termin wynikający z rozporządzenia, obowiązujący pracodawców i osoby kierujące pracownikami.
W przypadku firm zaliczonych do grup działalności o wyższym ryzyku zawodowym szkolenie może być wymagane częściej. Pracodawca powinien sprawdzić kategorię ryzyka właściwą dla swojej branży oraz aktualną ocenę ryzyka zawodowego w swojej firmie, aby ustalić właściwą częstotliwość szkoleń.
Pierwsze szkolenie okresowe — po szkoleniu wstępnym — powinno odbyć się w ciągu 12 miesięcy od objęcia stanowiska pracodawcy.
Nie wiesz, kiedy upływa termin szkolenia BHP Twojej firmy?
Sprawdź daty w dokumentacji kadrowej lub zaplanuj szkolenie z wyprzedzeniem. Szkolenie okresowe BHP dla pracodawców i kadry kierowniczej możesz ukończyć online — wygodnie, bez konieczności organizowania szkolenia stacjonarnego.
Zobacz szkolenia BHP online dla pracodawców i kadry kierowniczej →
Szkolenie BHP pracodawcy online — czy jest legalne?
Tak. Szkolenie okresowe BHP pracodawcy można przeprowadzić w formie samokształcenia kierowanego — w tym online. Rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP wprost przewiduje tę formę dla szkoleń okresowych pracodawców i kadry kierowniczej.
Aby szkolenie online było ważne prawnie, organizator musi zapewnić:
- materiały szkoleniowe umożliwiające przyswojenie wymaganej wiedzy,
- możliwość konsultacji z osobą prowadzącą szkolenie,
- sprawdzenie wiedzy po zakończeniu szkolenia (test końcowy),
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia zgodne z wzorem określonym w rozporządzeniu.
Zaświadczenie wystawione po szkoleniu online jest równoważne zaświadczeniu ze szkolenia stacjonarnego — pod warunkiem, że szkolenie przeprowadziła uprawniona jednostka szkoleniowa. Przed wyborem dostawcy warto sprawdzić, czy posiada odpowiednie uprawnienia do prowadzenia szkoleń BHP.
Pracodawca jako służba BHP — kiedy potrzebne dodatkowe szkolenie?
W firmach zatrudniających do 10 pracowników pracodawca może samodzielnie pełnić obowiązki służby BHP — pod warunkiem ukończenia wymaganego szkolenia specjalistycznego. Uprawnienie to wynika z art. 237¹¹ Kodeksu pracy.
W firmach zatrudniających do 20 pracowników jest to możliwe wyłącznie wtedy, gdy firma zaliczona jest do grupy działalności o nie wyższej niż trzecia kategorii ryzyka (zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy).
Szkolenie dla służby BHP to inne, bardziej specjalistyczne szkolenie niż standardowe szkolenie okresowe. Obejmuje szersze zagadnienia: organizację służby BHP, przeprowadzanie wewnętrznych kontroli warunków pracy, sporządzanie analiz stanu BHP w firmie i dokumentowanie działań profilaktycznych.
Uwaga: Pełnienie obowiązków służby BHP bez wymaganego szkolenia specjalistycznego naraża pracodawcę na mandat PIP. W razie wypadku przy pracy brak odpowiednich kwalifikacji może mieć istotny wpływ na ocenę odpowiedzialności pracodawcy przez inspektora pracy lub sąd.
Dokumentacja po szkoleniu BHP pracodawcy
Po ukończeniu szkolenia BHP pracodawca powinien otrzymać zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Wzór zaświadczenia określa załącznik do rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP.
Zaświadczenie powinno zawierać:
- imię i nazwisko uczestnika,
- temat i zakres szkolenia,
- datę przeprowadzenia szkolenia,
- wynik sprawdzianu wiedzy,
- podpis organizatora szkolenia.
Zaświadczenie pracodawcy przechowuje się w dokumentacji firmy — powinno być dostępne na wypadek kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. W razie kontroli inspektor może zażądać okazania aktualnych zaświadczeń zarówno pracowników, jak i samego pracodawcy.
Co grozi pracodawcy za brak szkolenia BHP?
Brak aktualnego szkolenia BHP po stronie pracodawcy może skutkować:
- Mandatem PIP — inspektor pracy może nałożyć mandat do 2000 zł.
- Grzywną sądową — sąd może orzec grzywnę do 30 000 zł za wykroczenie przeciwko prawom pracownika z zakresu BHP.
- Odpowiedzialnością cywilną — w razie wypadku przy pracy brak dokumentacji szkoleniowej jest okolicznością obciążającą pracodawcę w postępowaniu odszkodowawczym.
- Konsekwencjami w postępowaniu powypadkowym — jeśli inspektor PIP stwierdzi braki w dokumentacji szkoleniowej, może to wpłynąć na ustalenie przyczyn wypadku i odpowiedzialności pracodawcy.
Zadbaj o szkolenie BHP — nie czekaj na kontrolę PIP
Szkolenie okresowe BHP dla pracodawców i kadry kierowniczej możesz ukończyć online w dowolnym czasie. Forma samokształcenia kierowanego z testem wiedzy jest w pełni legalna i wystarczy do udokumentowania wykonania obowiązku.
- Szkolenie online zgodne z rozporządzeniem w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP
- Zaświadczenie po ukończeniu szkolenia — ważny dokument do dokumentacji firmy
- Możliwość przeszkolenia pracodawcy i całej kadry kierowniczej jednocześnie
- Test końcowy i materiały szkoleniowe w ramach samokształcenia kierowanego
- Wygodna forma online — bez wychodzenia z biura, bez organizowania szkolenia stacjonarnego
Najczęściej zadawane pytania
Czy pracodawca musi przejść szkolenie BHP?
Tak. Pracodawca ma obowiązek odbyć szkolenie BHP — zarówno wstępne (instruktaż ogólny), jak i szkolenia okresowe. Obowiązek wynika z § 15 rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP i dotyczy każdego pracodawcy zatrudniającego pracowników, niezależnie od liczby zatrudnionych i branży.
Jak często pracodawca musi odnawiać szkolenie BHP?
Szkolenie okresowe BHP pracodawcy należy powtarzać nie rzadziej niż raz na 5 lat. W branżach o wyższym ryzyku zawodowym może być wymagana większa częstotliwość. Pracodawca powinien zweryfikować kategorię ryzyka swojej firmy i aktualną ocenę ryzyka zawodowego, żeby ustalić właściwy termin.
Czy szkolenie BHP dla pracodawcy można zrobić online?
Tak — szkolenie okresowe BHP pracodawcy można przeprowadzić online w formie samokształcenia kierowanego. Rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP wprost przewiduje tę formę dla pracodawców i kadry kierowniczej. Organizator musi zapewnić materiały, możliwość konsultacji i test wiedzy. Szkolenie wstępne (instruktaż ogólny) wymaga natomiast formy instruktażu z udziałem osoby prowadzącej.
Ile trwa szkolenie BHP dla pracodawcy?
Instruktaż ogólny w ramach szkolenia wstępnego trwa minimum 3 godziny lekcyjne. Szkolenie okresowe dla pracodawców i kadry kierowniczej obejmuje minimum 16 godzin lekcyjnych. W formie online czas realizacji zależy od tempa pracy uczestnika, ale program musi odpowiadać wymogom rozporządzenia.
Czy właściciel jednoosobowej firmy bez pracowników musi mieć szkolenie BHP?
Przepisy prawa pracy nakładają obowiązek szkolenia BHP na pracodawców, czyli osoby zatrudniające pracowników. Właściciel JDG prowadzący działalność bez pracowników nie jest formalnie objęty tym obowiązkiem na gruncie Kodeksu pracy. Warto jednak przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego i rozważyć szkolenie ze względów praktycznych i ubezpieczeniowych.
Czy pracodawca małej firmy może samodzielnie pełnić obowiązki służby BHP?
Tak — w firmach do 10 pracowników pracodawca może samodzielnie pełnić obowiązki służby BHP, po ukończeniu wymaganego szkolenia specjalistycznego (art. 237¹¹ Kodeksu pracy). W firmach do 20 pracowników jest to możliwe wyłącznie, jeśli firma zaliczona jest do grupy działalności o nie wyższej niż trzecia kategorii ryzyka.
Co jest dowodem odbycia szkolenia BHP przez pracodawcę?
Dowodem jest zaświadczenie o ukończeniu szkolenia wystawione przez organizatora, zgodne z wzorem określonym w rozporządzeniu w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP. Powinno zawierać dane uczestnika, zakres szkolenia, datę i wynik sprawdzianu wiedzy. Zaświadczenie należy przechowywać w dokumentacji firmowej dostępnej na wypadek kontroli PIP.
Co grozi pracodawcy za brak szkolenia BHP?
Brak aktualnego szkolenia BHP może skutkować mandatem PIP (do 2000 zł) lub grzywną sądową (do 30 000 zł) za wykroczenie z zakresu BHP. W razie wypadku przy pracy brak dokumentacji szkoleniowej jest okolicznością obciążającą pracodawcę i może wpłynąć na jego odpowiedzialność cywilną lub karną.
Czym różni się szkolenie okresowe BHP pracodawcy od szkolenia dla służby BHP?
Szkolenie okresowe BHP to obowiązek każdego pracodawcy, powtarzany co 5 lat — obejmuje przepisy BHP, ocenę ryzyka i zasady bezpiecznej pracy. Szkolenie dla służby BHP to odrębne, specjalistyczne szkolenie wymagane wyłącznie wtedy, gdy pracodawca chce samodzielnie pełnić funkcję służby BHP w swojej firmie (na podstawie art. 237¹¹ KP). Oba szkolenia mają inny program, zakres i cel.
Źródła i aktualność informacji
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. nr 180, poz. 1860 ze zm.) — ISAP, isap.sejm.gov.pl
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 237³ i art. 237¹¹ (tekst jednolity — ISAP)
- Państwowa Inspekcja Pracy — pip.gov.pl — materiały informacyjne i poradniki dla pracodawców
- Centralny Instytut Ochrony Pracy — Państwowy Instytut Badawczy — ciop.pl
Artykuł zaktualizowano pod stan prawny na 2026. Przed podjęciem decyzji warto zweryfikować aktualne brzmienie przepisów lub skonsultować się ze specjalistą BHP.
