Bezpieczeństwo dzieci w przedszkolu zależy od dwóch rzeczy jednocześnie: od stanu budynku, terenu i wyposażenia oraz od tego, jak dyrektor i pracownicy organizują codzienną opiekę – przyjmowanie dzieci, nadzór w sali i na placu zabaw, posiłki, przejścia między pomieszczeniami, wyjścia i odbiór. Dyrektor odpowiada za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków, a nauczyciel – za bezpieczeństwo dzieci w czasie zajęć, które prowadzi.
Ten artykuł koncentruje się na specyfice przedszkola i opieki nad małymi dziećmi. Ogólny system obowiązków w oświacie, w tym zadania dyrektora jako pracodawcy, omawia przewodnik BHP w szkole i placówce oświatowej.
Stan prawny na 24 października 2026 r.
Krótka odpowiedź: Dyrektor przedszkola zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu dzieci – bezpieczny teren, budynek i wyposażenie, temperaturę co najmniej 18°C w salach, apteczki i przeszkolenie pracowników z pierwszej pomocy – oraz co najmniej raz w roku kontroluje te warunki i sporządza protokół. Nauczyciel odpowiada za bezpieczeństwo dzieci w czasie zajęć: żadne zajęcia nie mogą odbywać się bez nadzoru, nie wolno rozpocząć zajęć w miejscu stwarzającym zagrożenie, a gdy zagrożenie pojawi się w trakcie zajęć, przerywa się je i wyprowadza dzieci.
Najważniejsze wnioski:
- Bezpieczeństwo dzieci obejmuje zarówno stan obiektu, jak i codzienną organizację opieki – jedno nie zastępuje drugiego.
- Przepisy wymagają m.in. ogrodzenia terenu, równej nawierzchni, oświetlenia, zabezpieczenia studzienek i zagłębień, zabezpieczonych schodów, planu ewakuacji i oznakowanych dróg ewakuacyjnych.
- Zajęcia z dziećmi nie mogą odbywać się bez nadzoru osoby do tego upoważnionej.
- Zasady przyprowadzania i odbierania dzieci określa statut przedszkola – personel stosuje je konsekwentnie wobec każdej osoby odbierającej dziecko.
- Coroczną kontrolę warunków dokonuje dyrektor; z kontroli sporządza się protokół, a jego kopię dyrektor przekazuje organowi prowadzącemu.
- Bezpieczeństwo dzieci i BHP pracowników to dwa powiązane, ale odrębne obszary obowiązków dyrektora.
Kto odpowiada za bezpieczeństwo dzieci w przedszkolu?
Przepisy wskazują wprost obowiązki dyrektora i nauczyciela. Zadania pozostałych pracowników wynikają z ich obowiązków pracowniczych, zakresu czynności i procedur placówki.
Dyrektor przedszkola
Sprawuje opiekę nad dziećmi, zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu, organizuje nadzór, odpowiada za stan budynku, terenu i wyposażenia oraz przeprowadza coroczną kontrolę warunków.
Nauczyciel wychowania przedszkolnego
Sprawuje nadzór nad grupą w czasie zajęć, sprawdza miejsce zajęć, nie rozpoczyna ich w warunkach zagrożenia i przerywa je, gdy zagrożenie się ujawni.
Pozostali pracownicy
Pomoc nauczyciela, woźna, personel kuchni i obsługi wspierają nadzór i czynności opiekuńcze, utrzymują pomieszczenia w należytym stanie i niezwłocznie zgłaszają zagrożenia.
Rodzic lub osoba upoważniona
Przyprowadza i odbiera dziecko zgodnie ze statutem przedszkola oraz przekazuje informacje potrzebne do bezpiecznej opieki, np. o alergiach i szczególnych potrzebach.
Bezpieczeństwo dzieci a BHP pracowników
Dyrektor pełni w przedszkolu dwie role. Jako osoba kierująca placówką odpowiada za bezpieczeństwo dzieci. Jako kierownik zakładu pracy odpowiada za bezpieczeństwo i higienę pracy nauczycieli i pracowników niepedagogicznych – na zasadach Kodeksu pracy.
Obszary te się przenikają, ale mają inne narzędzia. Dla pracowników kluczowe są m.in. ocena ryzyka zawodowego i szkolenia BHP. Specyfikę stanowiska nauczyciela omawia artykuł ocena ryzyka zawodowego nauczyciela przedszkola, a wymagania szkoleniowe – tekst o tym, jakie jest wymagane szkolenie BHP dla nauczycieli. Placówka, która organizuje szkolenia okresowe, może skorzystać ze szkolenia okresowego BHP online dla nauczycieli i pracowników oświaty.
W przypadku pracowników administracji, kuchni i obsługi przedszkola szkolenie dobiera się do faktycznych obowiązków i zagrożeń na stanowisku. Zasady kwalifikowania stanowisk oraz wyboru formy i częstotliwości szkolenia przedstawia poradnik omawiający dobór szkolenia BHP dla pracowników administracji i obsługi.
Co należy sprawdzać każdego dnia przed przyjęciem dzieci?
Przepisy nie wprowadzają jednego, obowiązkowego wzoru porannej kontroli. Codzienny przegląd jest praktycznym sposobem realizacji obowiązku zapewnienia bezpiecznych warunków i zasady, że nie wolno rozpocząć zajęć w miejscu stwarzającym zagrożenie. Checklistę placówka może dostosować do swojego budynku i organizacji pracy.
Co sprawdzić każdego dnia?
- Temperatura w salach. Czy w pomieszczeniach zajęć jest co najmniej 18°C, a sale są przewietrzone.
- Wejście i furtka. Czy drzwi wejściowe, furtka i brama zamykają się prawidłowo i nie pozwalają dziecku samodzielnie wyjść.
- Ciągi komunikacyjne i schody. Czy korytarze i drogi ewakuacyjne są drożne, podłoga nie jest śliska, a balustrady i zabezpieczenia schodów są nienaruszone.
- Sale i wyposażenie. Czy meble są stabilne, zabawki nieuszkodzone, a gniazdka, kable i ostre krawędzie zabezpieczone.
- Sanitariaty. Czy łazienki są czyste i sprawne, a posadzka sucha.
- Środki czystości i leki. Czy są przechowywane poza zasięgiem dzieci.
- Apteczka. Czy apteczka jest na swoim miejscu, a personel wie, gdzie ją znaleźć.
- Informacje o dzieciach. Czy osoby pracujące z grupą znają aktualne informacje o alergiach, szczególnych potrzebach i ograniczeniach w odbiorze dzieci przekazane zgodnie z procedurami placówki.
Jakie warunki muszą spełniać budynek i teren przedszkola?
Wymagania z tej sekcji wynikają bezpośrednio z rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach. Przedszkole jest objęte tymi przepisami, ponieważ Prawo oświatowe traktuje je jako szkołę dla celów ustawy.
Teren przedszkola
- Teren jest ogrodzony, a szlaki komunikacyjne wychodzące poza niego są zabezpieczone przed bezpośrednim wyjściem na jezdnię.
- Drogi, przejścia i place mają równą nawierzchnię i właściwe oświetlenie.
- Istnieje instalacja do odprowadzania ścieków i wody deszczowej.
- Otwory kanalizacyjne, studzienki i inne zagłębienia są zakryte lub trwale zabezpieczone.
Budynek i pomieszczenia
- Pomieszczenia mają właściwe oświetlenie, wentylację i ogrzewanie.
- W salach, w których odbywają się zajęcia, temperatura wynosi co najmniej 18°C. Jeżeli jej zapewnienie nie jest możliwe, dyrektor zawiesza zajęcia na czas oznaczony i powiadamia organ prowadzący.
- Urządzenia sanitarnohigieniczne utrzymuje się w czystości i pełnej sprawności technicznej.
- Schody wyposaża się w balustrady z poręczami zabezpieczonymi przed zsuwaniem się po nich, stopnie nie mogą być śliskie, a otwartą przestrzeń między biegami zabezpiecza się siatką lub w inny skuteczny sposób.
- Plan ewakuacji przedszkola umieszcza się w widocznym i łatwo dostępnym miejscu, a drogi ewakuacyjne oznacza się w sposób wyraźny i trwały.
- Prace remontowe i naprawcze prowadzi się pod nieobecność dzieci albo w sposób, który ich nie naraża; miejsce prac zabezpiecza się przed dostępem osób nieuprawnionych.
Wyposażenie, kuchnia i jadalnia
- Sprzęt, z którego korzystają dzieci, dostosowuje się do wymagań ergonomii.
- Nabywane przez placówkę wyposażenie powinno posiadać odpowiednie atesty lub certyfikaty.
- Kuchnię i pomieszczenia do spożywania posiłków utrzymuje się w czystości, a ich wyposażenie w dobrym stanie technicznym.
- Gorące posiłki spożywa się w jadalni lub innym pomieszczeniu przeznaczonym do tego celu.
Szczegółowe wymagania sanitarne i żywieniowe wynikają z odrębnych przepisów i nie są omawiane w tym artykule.
Jak organizować stały nadzór nad dziećmi?
Zajęcia nie mogą odbywać się bez nadzoru osoby do tego upoważnionej. Czas pomiędzy zajęciami dzieci spędzają pod nadzorem nauczyciela, a gdy pozwalają na to warunki atmosferyczne, umożliwia się im przebywanie na świeżym powietrzu. W przedszkolu oznacza to ciągłość opieki od przyjęcia dziecka do jego odbioru.
Sposób realizacji tej zasady należy do organizacji placówki. Dobre praktyki obejmują:
- Jasny grafik. Dla każdej grupy i pory dnia wiadomo, kto sprawuje nadzór i kto go zastępuje.
- Przekazanie grupy. Przy zmianie nauczyciela przekazuje się liczbę obecnych dzieci i ważne informacje, np. o złym samopoczuciu dziecka.
- Grupa nigdy bez opiekuna. Nauczyciel, który musi wyjść, czeka na zastępstwo.
- Czynności higieniczne i odpoczynek. Pobyt w łazience odbywa się pod opieką, a podczas leżakowania dzieci pozostają w zasięgu wzroku opiekuna.
Przechodzenie między pomieszczeniami
Przejście do łazienki, jadalni, sali gimnastycznej czy szatni to momenty, w których najłatwiej o pomyłkę. W praktyce warto liczyć dzieci przed wyjściem z sali i po dotarciu na miejsce, prowadzić grupę w ustalonym szyku – z opiekunem na początku i, gdy to możliwe, drugim na końcu – zachować szczególną ostrożność na schodach i przy drzwiach oraz nie wysyłać małego dziecka samodzielnie do innego pomieszczenia.
Jak bezpiecznie przyprowadzać i odbierać dzieci?
Prawo oświatowe wymaga, aby statut przedszkola określał szczegółowe zasady przyprowadzania i odbierania dzieci przez rodziców albo upoważnione przez nich osoby, zapewniające dziecku pełne bezpieczeństwo. Nie ma jednego, uniwersalnego formularza dla wszystkich placówek – podstawą są statut, procedury przedszkola i informacje przekazane przez rodziców.
Przedszkole powinno stosować przejrzyste zasady identyfikowania osób uprawnionych do odbioru. W praktyce oznacza to, że:
- personel wie, gdzie znaleźć aktualne upoważnienia i ewentualne ograniczenia w odbiorze dziecka;
- osoba nieznana personelowi potwierdza tożsamość w sposób przewidziany w procedurze placówki;
- dziecko jest przekazywane bezpośrednio nauczycielowi przy przyprowadzeniu i bezpośrednio osobie odbierającej przy odbiorze;
- wejście i furtka są zamykane, aby dziecko nie opuściło terenu samodzielnie.
Jeżeli stan osoby odbierającej budzi wątpliwość co do bezpieczeństwa dziecka, pracownik postępuje zgodnie z procedurą placówki – zwykle zapewnia dziecku dalszą opiekę, informuje dyrektora i kontaktuje się z drugim rodzicem lub opiekunem.
Jak zadbać o bezpieczeństwo podczas posiłków?
Z przepisów wynika obowiązek utrzymywania kuchni i jadalni w czystości oraz spożywania gorących posiłków w pomieszczeniu do tego przeznaczonym. Pozostałe działania to praktyka organizacyjna, która ogranicza dwa główne ryzyka: zadławienie i oparzenie.
- Nadzór przy stole. Dzieci jedzą pod stałą opieką, na siedząco i bez pośpiechu.
- Bezpieczne podawanie gorących dań. Garnki, wózki i dzbanki z gorącymi potrawami pozostają poza zasięgiem dzieci, a posiłek trafia na stół w temperaturze odpowiedniej do spożycia.
- Informacje o alergiach i szczególnych potrzebach. Personel przygotowujący i wydający posiłki oraz opiekunowie grupy otrzymują je zgodnie z procedurami placówki.
- Reagowanie. Osoby nadzorujące posiłek wiedzą, jak wezwać pomoc i gdzie jest apteczka.
Artykuł nie zawiera wskazówek medycznych dotyczących alergii ani zadławienia – przygotowanie do takich sytuacji zapewnia szkolenie z pierwszej pomocy.
Plac zabaw i wyjścia grupowe – co trzeba sprawdzić?
Plac zabaw
Plac zabaw jest częścią terenu przedszkola, więc obowiązują go wymagania dotyczące ogrodzenia, nawierzchni i zabezpieczenia zagłębień, a nabywane do niego wyposażenie powinno posiadać odpowiednie atesty lub certyfikaty. Codzienne bezpieczeństwo zależy od praktycznych działań personelu:
- sprawdzenie terenu przed udostępnieniem go dzieciom – obecności niebezpiecznych przedmiotów, kałuż, oblodzenia;
- kontrola widocznych uszkodzeń urządzeń, np. luźnych elementów, pęknięć, ostrych krawędzi;
- zamknięcie bramy i furtki;
- nadzór odpowiedni do wieku i liczby dzieci, z rozmieszczeniem opiekunów obejmującym cały teren;
- liczenie dzieci przy każdej zmianie miejsca;
- dostosowanie aktywności do warunków pogodowych, np. ograniczenie korzystania z urządzeń przy śliskiej nawierzchni lub silnym nasłonecznieniu.
Uszkodzone urządzenie wyłącza się z użytku do czasu naprawy i zgłasza dyrektorowi.
Wyjście grupowe a wycieczka
Wyjście grupowe to wyjście dzieci poza teren przedszkola w ramach zajęć, które nie jest wycieczką – np. spacer do parku czy wizyta w pobliskiej bibliotece. Dyrektor albo osoba przez niego upoważniona prowadzi rejestr wyjść grupowych, w którym odnotowuje się m.in. datę, cel lub program wyjścia, miejsce, godzinę wyjścia i powrotu, opiekunów oraz liczbę dzieci.
Wycieczki podlegają odrębnym przepisom o krajoznawstwie i turystyce, w tym wymaganiom dotyczącym kierownika, opiekunów i dokumentacji. Opisuje je artykuł o tym, jak zapewnić bezpieczeństwo podczas wycieczki szkolnej.
Co zrobić po zauważeniu zagrożenia?
Rozporządzenie zawiera dwie zasady obowiązujące każdego prowadzącego zajęcia: jeżeli miejsce zajęć lub stan wyposażenia stwarza zagrożenie, niedopuszczalne jest rozpoczęcie zajęć, a jeżeli zagrożenie powstanie lub ujawni się w trakcie zajęć, niezwłocznie się je przerywa i wyprowadza dzieci z miejsca zagrożenia.
W praktyce reakcja personelu może przebiegać w następującej kolejności:
- Odsuń dzieci od zagrożenia. Nie rozpoczynaj zajęć albo przerwij je i wyprowadź grupę w bezpieczne miejsce.
- Policz dzieci. Upewnij się, że cała grupa jest pod opieką.
- Zabezpiecz miejsce. Zamknij pomieszczenie, odgrodź uszkodzony element lub wyłącz sprzęt z użytku.
- Zawiadom dyrektora. Przekaż, co się stało, gdzie i kiedy.
- Odnotuj zgłoszenie. Zapisz je w sposób przewidziany w procedurze placówki.
- Nie wracaj do miejsca przed usunięciem zagrożenia. Decyzję o ponownym udostępnieniu podejmuje dyrektor lub osoba przez niego wyznaczona.
Gdy zagrożenie doprowadzi do urazu dziecka, pierwszeństwo ma udzielenie pomocy i wezwanie służb, a następnie działania formalne. Opisuje je artykuł o tym, jak wygląda postępowanie po wypadku dziecka w placówce.
Pierwsza pomoc i apteczki w przedszkolu
Rozporządzenie wymaga, aby pomieszczenia placówki wskazane w przepisach – w szczególności pokój nauczycielski i kuchnię – wyposażyć w apteczki zaopatrzone w środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy oraz instrukcję o zasadach jej udzielania. Pracownicy szkoły lub placówki podlegają przeszkoleniu w zakresie udzielania pierwszej pomocy.
Dobre praktyki, które ułatwiają realizację tego obowiązku:
- apteczki powinny być szybko dostępne dla personelu, znajdować się w oznakowanych miejscach i pozostawać zabezpieczone przed dostępem dzieci;
- zawartość apteczek jest regularnie sprawdzana i uzupełniana;
- numery alarmowe i kontakt do dyrektora są dostępne w każdej sali;
- na plac zabaw i podczas wyjść opiekun zabiera apteczkę podręczną i przechowuje ją poza zasięgiem dzieci.
U małych dzieci najczęstsze nagłe sytuacje to urazy podczas zabawy, zadławienia i reakcje alergiczne. Przygotowanie personelu do reagowania w takich sytuacjach jest jednym z najważniejszych elementów bezpiecznej opieki.
Coroczna kontrola i dokumentowanie nieprawidłowości
Zgodnie z § 3 rozporządzenia dyrektor co najmniej raz w roku dokonuje kontroli zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków korzystania z obiektów należących do placówki, w tym warunków prowadzenia zajęć, oraz określa kierunki ich poprawy. Z kontroli sporządza się protokół, który podpisują osoby uczestniczące w kontroli. Kopię protokołu dyrektor przekazuje organowi prowadzącemu.
Kontrola roczna a rejestr wyjść: możliwość działania „dyrektora albo osoby przez niego upoważnionej” przepisy przewidują przy prowadzeniu rejestru wyjść grupowych (§ 2a rozporządzenia). W § 3 obowiązek corocznej kontroli przypisano dyrektorowi. W kontroli mogą uczestniczyć inne osoby – np. pracownik służby BHP – ale nie należy traktować jej jako zadania swobodnie przekazywanego dowolnej osobie upoważnionej.
Coroczna kontrola nie zastępuje bieżącego reagowania. Dobrą praktyką jest prosty sposób zgłaszania usterek i zagrożeń – np. zeszyt lub formularz – z informacją, kto zgłosił problem, kiedy go usunięto i jakie działania podjęto. Taki zapis jest procedurą wewnętrzną, a nie wymogiem przepisów, ale ułatwia przygotowanie kontroli i wskazanie kierunków poprawy.
Najczęściej zadawane pytania
Kto odpowiada za bezpieczeństwo dzieci w przedszkolu?
Za bezpieczne i higieniczne warunki pobytu dzieci odpowiada dyrektor przedszkola, a za bezpieczeństwo dzieci w czasie prowadzonych zajęć – nauczyciel. Pozostali pracownicy wspierają opiekę w zakresie swoich obowiązków i zgłaszają zauważone zagrożenia.
Czy dyrektor może przekazać coroczną kontrolę innej osobie?
Nie w sposób dowolny. Przepis wskazuje, że co najmniej raz w roku kontroli dokonuje dyrektor. W kontroli mogą uczestniczyć inne osoby, które następnie podpisują protokół, ale nie należy przedstawiać tego obowiązku jako swobodnie przekazywanego dowolnej osobie upoważnionej.
Co sprawdzić przed wpuszczeniem dzieci na plac zabaw?
Należy sprawdzić teren pod kątem niebezpiecznych przedmiotów i śliskiej nawierzchni, obejrzeć urządzenia pod kątem widocznych uszkodzeń, zamknąć bramę i furtkę oraz policzyć dzieci. Uszkodzone urządzenie wyłącza się z użytku i zgłasza dyrektorowi.
Czy można wydać dziecko osobie, której prawa do odbioru nie można potwierdzić?
Nie. Dziecko wydaje się rodzicowi, opiekunowi prawnemu albo innej osobie upoważnionej zgodnie ze statutem i procedurami przedszkola. Jeżeli personel nie może potwierdzić tożsamości lub prawa danej osoby do odbioru, nie powinien przekazywać jej dziecka. Należy zapewnić dziecku dalszą opiekę, poinformować dyrektora i skontaktować się z rodzicem lub opiekunem zgodnie z procedurą placówki.
Czy wszyscy pracownicy przedszkola muszą być przeszkoleni z pierwszej pomocy?
Tak. Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w szkołach i placówkach stanowi, że pracownicy szkoły lub placówki podlegają przeszkoleniu w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Dotyczy to zarówno nauczycieli, jak i pracowników niepedagogicznych.
Co zrobić, gdy sala lub wyposażenie stwarzają zagrożenie?
Jeżeli zagrożenie istnieje przed zajęciami, nie wolno ich rozpocząć. Jeżeli powstanie lub ujawni się w trakcie zajęć, niezwłocznie się je przerywa i wyprowadza dzieci z miejsca zagrożenia, a następnie zawiadamia dyrektora.
Czym różni się wyjście grupowe od wycieczki?
Wyjście grupowe to wyjście poza teren przedszkola w ramach zajęć, które nie jest wycieczką, np. spacer do parku. Odnotowuje się je w rejestrze wyjść grupowych. Wycieczki podlegają odrębnym przepisom o krajoznawstwie i turystyce.
Czy temperatura w sali może być niższa niż 18°C?
Nie, jeżeli w sali odbywają się zajęcia. Gdy zapewnienie co najmniej 18°C nie jest możliwe, dyrektor zawiesza zajęcia na czas oznaczony i powiadamia o tym organ prowadzący.
Źródło zdjęcia: BBC Creative / Unsplash
Podstawa prawna i źródła
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 czerwca 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo oświatowe (Dz.U. 2026 poz. 820 z późn. zm.) – art. 4 pkt 1 (przedszkole jako szkoła w rozumieniu ustawy), art. 68 ust. 1 pkt 3 i 6 (opieka nad dziećmi i bezpieczeństwo w czasie zajęć), art. 68 ust. 5 (dyrektor jako kierownik zakładu pracy), przepisy o treści statutu przedszkola, w tym zasadach przyprowadzania i odbierania dzieci.
- Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe (Dz.U. 2026 poz. 1036) – zmiany obowiązujące od 1 września 2026 r., uwzględnione przy weryfikacji brzmienia art. 68 ustawy.
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 marca 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Karta Nauczyciela (Dz.U. 2026 poz. 515) – art. 6 pkt 1 (obowiązek nauczyciela dotyczący bezpieczeństwa dzieci w czasie zajęć).
- Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 września 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. 2020 poz. 1604) – § 2a (rejestr wyjść grupowych), § 3 (coroczna kontrola i protokół), § 5 (plan ewakuacji i oznakowanie dróg ewakuacyjnych) oraz przepisy dotyczące terenu, budynku, temperatury, schodów, wyposażenia, kuchni i jadalni, nadzoru nad zajęciami, przerywania zajęć w razie zagrożenia, apteczek i szkolenia z pierwszej pomocy.